De platano

Platanus, ut dicit Ysidorus, arbor est a latitudine foliorum dicta: platos enim Greci latum vocant. Alta arbor est et ramis diffusa, foliis tenerrimis ac mollibus foliis vitis similis. Plinius dicit: Quis non miretur arborem umbre gratia, ex alieno petitam orbe? Ab insula Dyomedis primum advecta est. In Lycia platanus est gelidi fontis socia, que circumquaque octaginta pedum spatium longis obtinet umbris. Hiis tantum honos fuit antiquitus, ut mero infuso in regum atriis nutrirentur.  

De salice

Salix, ut dicit Ysidorus, arbor est infructuosa, et dicitur salix eo quod cito salit, id est crescit. Arbor mollis est et inflexibilis, habilis vitibus vinciendis. Floret, sed non fructificat. Cuius florem si quis in cibum sumpserit, liberis carere dicitur. Platearius: Est autem hec arbor frigida et sicca. Cortex, flores et folia competunt medicine. Vim consolidandi et constringendi habent. Succus ex floribus expressus et in potum datus febres tollit. Frondes et folia aspersa aqua circa febricitantes aerem infrigidant.

De tilia

Tilia, ut dicit Ysidorus, arbor est sic dicta, eo quod lignum eius utile sit ad usus telorom pro levitate iaculi iaculandi. Est enim levissime materie. Fructus eius parvus est, sed admodum dulcis. Vulgo dicitur marem esse in hiis et feminam; mas in ea non floret, femina floret.

De ulmo

Ulmus vocatur, ut dicit Ysidorus, quod vim habet multam viroris. Natura enim ipsius talis est, ut etiam arefacta, si abluatur, reviviscat. Deinde excisa atque in humo fixa radicibus sese ipsa demergit.

De oleastro

Oleaster, ut dicit Ysidorus, arbor est sic dicta, eo quod sit foliis olee simillimus, sed latioribus. Arbor est inculta atque silvestris, amara atque infructuosa. Cuius ramus olee insertus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem.

De ilice

Ilex arbor est, ut dicit Ysidorus, cuius fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui glande vixerunt. Unde poeta:

Mortales primi ructabant gutture glandem.

De apro

… silvestri. Aper silvester, ut dicit Liber rerum, bestia fortis est, que nullam doctrinam bonorum morum recipit unquam, sed semper seva et ferox et ferox est. Nigri coloris est. Dentes magnos et recurvos habet semipedalis longitudinis, qui incisionibus apti sunt. Sed hoc satis mirabile est in dentibus, quod scilicet in viva bestia idem possunt quod ferrum, detracti vero mortue vim incisionis perdidisse probantur. Apro silvestri quidam truces homines seculi signari possunt, qui ad litteram nullam doctrinam bonorum morum recipient, sed semper sevi atque feroces, nigri id est turpes atque impii in gestibus iudicantur. Dentes recurvos in se habent, quia qui nocet alteri, primo se ipsum per mali propositum ledit in conscientia. Semipedales dentes habet, quia etsi ledunt corpus, animam in potestate non habent. Et hoc dignum in talibus: dum vivunt, sevire tantum possunt; mortuis vero illis et in infernum pessundatis cessay eorum tyrannidis. Hoc animal, si mane antequam uninariuam digestionem faciat, a venatoribus impetitur, de facili lassatur. Si vero urinam ante vel interim quando venatur fecerit, difficulter capture cedit, verumtamen lassatum non cedit, nam subistit in posterioribus et lassitudinem atrocitate rigida anceps dissimulate, duellum offerens venatori. Ferire tamen vel invader hominem no presumit, nisi prius ictum ab illo acceperit. Itaque bene sibi homo caveat, quia nisi primo ictu pugentis cuspidis vulnus letale armum et laterals costas dederit, de cita periclitari poterit, nisi forte iuxta ad refugium arborem inveniat quam ascendat, aut in loco humiliori reliqua terre planitie totis membris se premat; sustinebit tamen pedum illius proculcationem, quousque suc iacenti a proximo succuratur. Adversi namque, ut diximus, et recurvi dentes euis quasi quibusdam valent ad inferendam mortem atrocissimis armis, no possunt quemquam nisi elatum et rectum attingere. In vepribus fugit, ut canes qui ipsum sequuntur aut etiam dentibus tenant amoveat.

Aper cinctas bestias precedit auditu. Maribus, ut dicit Plinius, plurima asperitas est in coitu, femine in partu asperiores; et fere similiter in omni genere bestiarum. Ut dicit Experimentator, apri fimus recens et calidus precipuum remedium est contra fluxum sanguinis e naribus. Aper a dextris habet os in modum scuti et illud venabulis et macere opponit. Venabulis vel gladio perforatus super lanceam contra perforantem incedit. Ut dicit predictus auctor, caro porcina frigida est et humida, et hoc maxima domestica; lactans ceteris est humidior, et convertitur in varios humores et putridos, precipue si male dispositum stomachum invenit. Si porca multas glandes comederit quando impregnata est, abortum faciet. Proprium porcorum est escam terra subacta querere et oretenus lutosis et vilibus insudare. Primus partus porce minor erit et invalidior ceteris partubus. Quando multos habet fetus, tunc lac eius parvissimum est. In calidis regionibus melio est fetus proce hyeme quam estate, in frigidis vero contrarium; et hoc propter intemperiem regionem. In India cubitales flexus dentium sunt apris. Sunt etiam apri, de quorum frontibus frontibus cornua procedunt velut vitulis. In Arabia vero suillum genus non vivit.

De Amazonibus

De mulieribus pugnatricibus que dicuntur Amazones. Homines sunt, ut dicit Iacobus, in quibusdam partibus orientis ab aliis  mundi nationibus valde dissimiles. Sunt enim ibi Amazones, egregie in armis et preliis mulieres, iuxta montes Caspios in insula undique fluvio circumclusa commorantes. Sunt autem plus quam ducenta milia predictarum mulierum, absque virorum consortio seorsum habitantes in predicta insula, omnes autem tenentes gladios et ad bella doctissime. Quando enim hee Amazones victrices cum regina sua a preliis revertuntur, a viris suis, qui extra insulam per se commorantur, adorantur. Semel autem in anno ad maritos suos causa generadnde prolis exeunt. Postquam autem reverse fuerint, si masculum conceperint, ipsum per sex annos nutriunt et postea patri suo transmittunt. Si vero feminam pepererint, ipsam secum reservantes custodiunt. Sicut enim in quibusdam volucribus, femine fortiores sunt viris suis. Et quoniam ex frequenti usu libidinis multi spiritus consumuntur, quanto rarius coeunt, tanto prefate viragines fortiores sunt et magis ydonee ad pugnandum.

De caco

Cacus monstrum est in Archadia. Hoc animal totum setosum est quasi porcus. Et sicut scribit Adelinus philosophus, flammas de pectore suo eructuat, id est anhelitum et spiritum flammeum. Facit autem hoc maxime, cum ira permotum fuerit. Sed queri potest, quomodo flammas aut spiritum flammeum de ore suo possit evomere et ipsas flammas esse efficaces ad comburendum proxime contrectata, et non ipsum corpus animalis flammis absumi. Respondere possumus, quia, cum anhelitus adhuc in visceribus animalis per membra multa ac diversa late diffusus est, tepidus usquequaque non extuberatur in flammas; sed eructuatus continuatur ac multiplicatur in obiectum aliquod corpus virtutemque recipit comburendi, verbi gratia sicut videmus per medium berilli lapidis solare lumen multiplicare radios et in supremo unitionis acumine radiorum ignis virtutem suscipere in subiectam materiam et ignem effici violentum. Horum animalium similia fuerunt illa, de quibus in libro Sapientie scriptura testatur divina, quod ignes de ore suo spirabant. Igitur monstrum cacus in antris super flumen Tyberim commoratur. Hoc animal invadit subito vaccarum et taurorum greges, nec unum ei de grege animal sufficit, sed per caudas tauros tres aut quatuor apprehensos vi fortitudinis sue in antrum trahit occulte gressu retrogrado, ne scilicet investigari possit de facili. Est autem non solum infestum animalibus hoc animal, verum etiam ipsi homini gravissime insidiatur, cum tamen ipsum hominem plurimum timeat. Cacus signat quosdam iracundos, qui quidem ad modicum primum irasci sibi videntur interius, sed cum se ipsos ira crescente refrenare non possunt, quasi flammas in proximum contumelias et probra eructuant adeo, ut non solum se, verum etiam plures ad odium secum ira victos inflammant. Sicque occasione sue nequitie multos ad inferni claustra trahunt, et hoc gressu retrogrado, quia nullum rectum vel iustum odium esse potest. Iracundus igitur non solum infestus est brutis hominibus, ut eos ad iracundiam provocet, verum etiam aliquando rationabilibus et religiosis hominibus, quia quidem valde perfectus est, quem quandoque ira non deicit.

De calopo

Calopus, ut Physiologus dicit, animal acerrimum est, ita ut nec a venatoribus possit appropinquari. Cornua longa habet serre figuram habentia, ita ut possit altas arbores secando deicere. Cum sitit, ad flumen Eufratem bibit. Est autem ibi frutex herichina virgultis subtilibus et prolixis. Cui dum adveniens cornibus alludit, ipsa cornua obligat in virgultis pugnansque diu nec liberare se valens exclamat horrifice. Cuius voce venator audita accurens herentem occidit.