De apro

… silvestri. Aper silvester, ut dicit Liber rerum, bestia fortis est, que nullam doctrinam bonorum morum recipit unquam, sed semper seva et ferox et ferox est. Nigri coloris est. Dentes magnos et recurvos habet semipedalis longitudinis, qui incisionibus apti sunt. Sed hoc satis mirabile est in dentibus, quod scilicet in viva bestia idem possunt quod ferrum, detracti vero mortue vim incisionis perdidisse probantur. Apro silvestri quidam truces homines seculi signari possunt, qui ad litteram nullam doctrinam bonorum morum recipient, sed semper sevi atque feroces, nigri id est turpes atque impii in gestibus iudicantur. Dentes recurvos in se habent, quia qui nocet alteri, primo se ipsum per mali propositum ledit in conscientia. Semipedales dentes habet, quia etsi ledunt corpus, animam in potestate non habent. Et hoc dignum in talibus: dum vivunt, sevire tantum possunt; mortuis vero illis et in infernum pessundatis cessay eorum tyrannidis. Hoc animal, si mane antequam uninariuam digestionem faciat, a venatoribus impetitur, de facili lassatur. Si vero urinam ante vel interim quando venatur fecerit, difficulter capture cedit, verumtamen lassatum non cedit, nam subistit in posterioribus et lassitudinem atrocitate rigida anceps dissimulate, duellum offerens venatori. Ferire tamen vel invader hominem no presumit, nisi prius ictum ab illo acceperit. Itaque bene sibi homo caveat, quia nisi primo ictu pugentis cuspidis vulnus letale armum et laterals costas dederit, de cita periclitari poterit, nisi forte iuxta ad refugium arborem inveniat quam ascendat, aut in loco humiliori reliqua terre planitie totis membris se premat; sustinebit tamen pedum illius proculcationem, quousque suc iacenti a proximo succuratur. Adversi namque, ut diximus, et recurvi dentes euis quasi quibusdam valent ad inferendam mortem atrocissimis armis, no possunt quemquam nisi elatum et rectum attingere. In vepribus fugit, ut canes qui ipsum sequuntur aut etiam dentibus tenant amoveat.

Aper cinctas bestias precedit auditu. Maribus, ut dicit Plinius, plurima asperitas est in coitu, femine in partu asperiores; et fere similiter in omni genere bestiarum. Ut dicit Experimentator, apri fimus recens et calidus precipuum remedium est contra fluxum sanguinis e naribus. Aper a dextris habet os in modum scuti et illud venabulis et macere opponit. Venabulis vel gladio perforatus super lanceam contra perforantem incedit. Ut dicit predictus auctor, caro porcina frigida est et humida, et hoc maxima domestica; lactans ceteris est humidior, et convertitur in varios humores et putridos, precipue si male dispositum stomachum invenit. Si porca multas glandes comederit quando impregnata est, abortum faciet. Proprium porcorum est escam terra subacta querere et oretenus lutosis et vilibus insudare. Primus partus porce minor erit et invalidior ceteris partubus. Quando multos habet fetus, tunc lac eius parvissimum est. In calidis regionibus melio est fetus proce hyeme quam estate, in frigidis vero contrarium; et hoc propter intemperiem regionem. In India cubitales flexus dentium sunt apris. Sunt etiam apri, de quorum frontibus frontibus cornua procedunt velut vitulis. In Arabia vero suillum genus non vivit.

De Amazonibus

De mulieribus pugnatricibus que dicuntur Amazones. Homines sunt, ut dicit Iacobus, in quibusdam partibus orientis ab aliis  mundi nationibus valde dissimiles. Sunt enim ibi Amazones, egregie in armis et preliis mulieres, iuxta montes Caspios in insula undique fluvio circumclusa commorantes. Sunt autem plus quam ducenta milia predictarum mulierum, absque virorum consortio seorsum habitantes in predicta insula, omnes autem tenentes gladios et ad bella doctissime. Quando enim hee Amazones victrices cum regina sua a preliis revertuntur, a viris suis, qui extra insulam per se commorantur, adorantur. Semel autem in anno ad maritos suos causa generadnde prolis exeunt. Postquam autem reverse fuerint, si masculum conceperint, ipsum per sex annos nutriunt et postea patri suo transmittunt. Si vero feminam pepererint, ipsam secum reservantes custodiunt. Sicut enim in quibusdam volucribus, femine fortiores sunt viris suis. Et quoniam ex frequenti usu libidinis multi spiritus consumuntur, quanto rarius coeunt, tanto prefate viragines fortiores sunt et magis ydonee ad pugnandum.

De caco

Cacus monstrum est in Archadia. Hoc animal totum setosum est quasi porcus. Et sicut scribit Adelinus philosophus, flammas de pectore suo eructuat, id est anhelitum et spiritum flammeum. Facit autem hoc maxime, cum ira permotum fuerit. Sed queri potest, quomodo flammas aut spiritum flammeum de ore suo possit evomere et ipsas flammas esse efficaces ad comburendum proxime contrectata, et non ipsum corpus animalis flammis absumi. Respondere possumus, quia, cum anhelitus adhuc in visceribus animalis per membra multa ac diversa late diffusus est, tepidus usquequaque non extuberatur in flammas; sed eructuatus continuatur ac multiplicatur in obiectum aliquod corpus virtutemque recipit comburendi, verbi gratia sicut videmus per medium berilli lapidis solare lumen multiplicare radios et in supremo unitionis acumine radiorum ignis virtutem suscipere in subiectam materiam et ignem effici violentum. Horum animalium similia fuerunt illa, de quibus in libro Sapientie scriptura testatur divina, quod ignes de ore suo spirabant. Igitur monstrum cacus in antris super flumen Tyberim commoratur. Hoc animal invadit subito vaccarum et taurorum greges, nec unum ei de grege animal sufficit, sed per caudas tauros tres aut quatuor apprehensos vi fortitudinis sue in antrum trahit occulte gressu retrogrado, ne scilicet investigari possit de facili. Est autem non solum infestum animalibus hoc animal, verum etiam ipsi homini gravissime insidiatur, cum tamen ipsum hominem plurimum timeat. Cacus signat quosdam iracundos, qui quidem ad modicum primum irasci sibi videntur interius, sed cum se ipsos ira crescente refrenare non possunt, quasi flammas in proximum contumelias et probra eructuant adeo, ut non solum se, verum etiam plures ad odium secum ira victos inflammant. Sicque occasione sue nequitie multos ad inferni claustra trahunt, et hoc gressu retrogrado, quia nullum rectum vel iustum odium esse potest. Iracundus igitur non solum infestus est brutis hominibus, ut eos ad iracundiam provocet, verum etiam aliquando rationabilibus et religiosis hominibus, quia quidem valde perfectus est, quem quandoque ira non deicit.

De calopo

Calopus, ut Physiologus dicit, animal acerrimum est, ita ut nec a venatoribus possit appropinquari. Cornua longa habet serre figuram habentia, ita ut possit altas arbores secando deicere. Cum sitit, ad flumen Eufratem bibit. Est autem ibi frutex herichina virgultis subtilibus et prolixis. Cui dum adveniens cornibus alludit, ipsa cornua obligat in virgultis pugnansque diu nec liberare se valens exclamat horrifice. Cuius voce venator audita accurens herentem occidit.

De capra vel hirco

Capra, ut dicitur in Libro rerum, animal barbatum est, longis et acutis cornibus pascitur in convallibus, in montibus et in ramis arborum, quos ore potest attingere. Lacte habundat, et lac eius sanissimum est, sed statim, ut coagulatum fuerit, vitiatur; nam caesus ex eo factus ad nichil pene utilis est. Ut dicit Aristotiles, in quibusdam regionibus post primum fetum non exspectantur impregnatio capre, sed cum urtica fricanta mamille eius. Primo quidem exit sanguis, secundo quasi sanies; et post lac bonum, non peius lacte impregnante capre. Capre aliquando pariunt geminos, sed admodum raro. Ferunt quinque mensibus ut oves. Pinguedine sterilescunt. Utilius concipiunt Novembri mense, ut in Martio pariant. Pariunt octenis annis, ut dicit Plinius; abortiunt etiam frigore obnoxie. Mutilis lactis maior ubertas. Caper silvestris animal sagacissimum est, altos montes amat, delonge positos homines agnoscit ambulantes, si venatores aut viatores sint. Plinius: Sollertiam tantam habent capre, ut, si contigerit in ponte pretenui et angusto duabus obviis e diverso non posse habere transitum nec repricationem retroeundi, unam recumbere atque ita alteram proculcate supergredi. Auribus spirare non naribus nec unquam febre carere dicuntur. Anima hiis calidior est quam ovibus ardentiorque concubitus. Capras in occasum solis in pascuis negant inter se interui sed adversas, reliquis autem horis adversas et inter sese ut dicit Plinius. Hircus lascivum animal est, ut dicit Ysidorus, et fervens semper ad coitum, cuius oculi in transversum ob libidinem aspiciunt. Eque nocte ut in die cernunt; ideoque caprinum iecur si vescatur, restituet vespertinam aciem hiis, quos nictilopas vocant phisici. Dicit tamen Aristotiles, quod multotiens excecantur de die, ut non bene videant de die; nocte vero acuitur eorum visus. Ut dicit Experimantator, fel hirci pilis superpositum palpebrarum eos annichilat.

“Ad idem valet, ut dicit liber Kyrannidarum, sanguis hirci, et est venenum omnium pilorum. Idem dicit, quod suffumigium ex pelle eius litargicos et epilenticos excitat et valet ad suffocationem.”

Nebulis et suffocationibus oculorum medetur.

“Fel etiam hirci si in aliquo loco posueris, ranas ad se congregare facit. Pili eius usti omnem fluxum stringunt. Sanguis eius venena bibita extinguit, si bibitur. Adeps eius morsui et lesure medetur. Stercus eius medetur dolori dentium, si cataplasmetur.”

Cornu capre adustum, sicut dicunt physici, si ante nares illius qui vere caducus est teneatur, statim cadit. Fugat etiam sepentes. Mas inter capras hircus vocatur; animal animosum ac bellicosum et robustum est. In fronte et in cornibus maxima eius fortitudo est. Sanguis eius calidus ac recenter fusus tante virtutis est, ut adamantem lapidem omni metallo insuperabilem frangat. Capre, ut dicit Plinius, herbis venenatis vivunt nec moriuntur; hausto autem melle necari eas †vita dixerunt. Dependet omnium mento villus. Quod si quis apprehensum manu ex grege unam trahat, cetere stupentes spectant. Morsus earum est arbori exitialis. Olivam lambendo sterilem faciunt. Mel aliquando lambentes capre moriuntur. Refert autem Aristotiles quiddam supra modum mirabile, quod in quadam regione caper masculus inventus est, qui mamillas habens extractum est lac ab eis in tanta quantitate, quod inde unus posset fieri caesus. Qui caper deinde coivit cum capra et genuit marem. Dicit autem Aristotiles, hoc non naturaliter esse factum, sed signum fuisse alicuius futuri eventus. Certissimum tamen est, quod idem caper et maris et femine naturam habuit, sicut in hermofroditis hominibus cernere possumus, qui utramque naturam habent. Rarissimum tamen est et forte incompertum, ut unus talium et generet ut masculus et concipiat pariatque ut femina. In Creta quando capre silvestres sagitta percutiuntur, pulegium herbam comdeunt, ut extrahant sagittam de corpore.

De chimera

… non illa que figmentum est, sed bestia que a Iacabo chimera dicitur. Chimera, ut dicit Iacobus, bestia est in partibus Babylonie, alta anterius, demissa posterius. Hanc bestiam captam Sarraceni pretioso pallio coopertam domino suo, ut ei gratanter serviant, offerunt. Signat autem eos, qui animas suas per cultum et fastum mundane glorie demonibus offerunt. Nec dubium, quin eas demones gratanter accipiant. Unde in Actibus apostolorum Herodes Agrippa gloriatus in veste regia a demonibus percussus est et exspiravit. Et tamen proprium regum est purpura et nobilioribus vestibus indui. Sed quia non dedit honorem deo in honore oblato, periit. Quid ergo tu pauper, humilis atque despectus pro vestis et cultus gloria recepturus es, si nec regi in vestis gloria glorianti parcitum esse consideras?

De cirogrillo

Cirogrillus animal est lege prohibitum. Est autem animal parvum et naturaliter debile et in hoc plerumque mirabile, quia licet debile sit, tamen infestum et rapax est et mortiferum ceteris animantibus terre.

De falena

Falena animal est in remotis orbis partibus nascens, datum ac creatum in vindictam et ultionem hominum superborum. Hoc enim animal naturali quadam indignatione superbiam in homine detestatur et, si occasionem acceperit congrediendi, pugne constanter insistit et victor superbie inclementer hominem discerpere nititur. Econtra si in obvium hominem ex fuga et timore humiliationis indicium deprehendit, subsistit interdum et evadere illum permittit.

De manticora

Manticora animal est monstruosum valde, sicut Solinus et Plinius scribunt. Faciem habet quasi hominis, oculis glaucis, colore sanguineo, corpore leonino. Cauda scorpionis aculeo spiculata, voce tam sibila, ut imitetur modulos fistularum tubarumque concinentium. Humanas carnes avidissime affectat. Ita velox cursu est sicut avis volatu. Hec bestia triplicem in dentibus ordinem habet.

 

De monocerote

Monocerotes, ut dicunt Solinus et Plinius, monstrum est mugitu horrido, equino corpore, elephantis pedibus, cauda suilla, capite cervino. Cornu ex media fronte producitur splendore mirificum, longitudine pedum quatuor, ita acutum, ut quicquid impetat, facile ictu eius perforetur. Captum potest perimi, sed nunquam domari. Dicit tamen Iacobus, quod nunquam vivum venit in hominis potestatem, et interimi quidem possit, sed non capi, quia vinci se cernens vitam furore exuit.